FD.nl, 14-01-2012
Door: Klaas Broekhuizen


PvdA, GroenLinks en SP hebben vanmiddag in Nijmegen gebroederlijk het nieuwe jaar ingeluid, met zo'n duizend volgers.

Precies een jaar geleden deden ze dat voor het eerst aan de Amsterdamse Nes. De verlies- en winstrekening van een jaar gezamenlijk oppositie voeren, kleurt onder de streep echter net zo rood als de partijen zelf. Het kabinet zit er immers nog, vooral dankzij twee van de drie linker partijen.

Op concrete punten staan de linkse drie ver van elkaar, ondanks de gemeenschappelijke vijand. GroenLinks steunde de missie naar Kunduz, de PvdA schaarde zich achter het pensioenakkoord en PvdA en GroenLinks steunen samen het eurobeleid van het kabinet. Hierdoor kan de PVV overleven als kritische gedoogpartner en kunnen Rutte en Verhagen door. GroenLinks stemde het afgelopen jaar overigens wel beduidend vaker mee met PvdA en SP dan onder Femke Halsema het geval was.

Crisismaatregelen
Zaterdag probeerden de partijleiders Cohen, Sap en Roemer de gemeenschappelijke noemer in het licht te zetten. Vorig jaar koos Cohen daarvoor als thema het onderwijs, dit jaar kwamen de drie met hun voorstellen voor crisismaatregelen, zoals deeltijd-WW, loonkostensubsidies en een fiscaal toptarief voor de topverdieners. Onder het kopje 'solidair bezuinigen, slim en groen investeren' pleiten de drie voor versneld onderhoud aan scholen, ziekenhuizen en dijken, voor duurzame energiezuinige woningbouw en voor de ombouw van kantoorpanden en goedkoper doorleren. Belangrijk effect van deze melange moet een aanzienlijk lager werkloosheidspercentage zijn dan wat nu dreigt door het kabinetsbeleid.

Sap: 'Maak van deze crisis gebruik om een omslag te maken naar een groene economie en een sociale samenleving.' Roemer: 'Investeer in mensen, zorg dat bedrijven mensen langer vasthouden via deeltijd-WW, zorg dat bedrijven de mensen scholen.' Cohen: 'Veel van onze plannen hebben met de bouw te maken. Haal die investeringen naar voren.' Roemer: 'Dan kost het plan geen geld, maar levert het op termijn ook geld op. Dat verdien je dan terug.'

Sap suggereerde dat de grote bedrijven elk jaar 6 mrd euro subsidie krijgen voor fossiele brandstoffen. Dat zou groen en duurzaam moeten worden ingezet. 'Met andere woorden: het geld is er wel.'

Menselijke onderwerpen
Op de vraag waar ze het nu echt over eens zijn, noemde Sap de oppositie tegen de btw-verhoging in de kunst, tegen aanpassing in het passend onderwijs, tegen de plannen voor het persoonsgebonden budget en tegen de ombuiging bij de sociale werkplaatsen. Of ze het vanaf nu over alles eens zijn? Cohen, wijzend naar Roemer: 'Nee hoor, op sommige punten hebben zij gewoon ongelijk!' Om eraan toe te voegen: 'Op alle menselijke onderwerpen zijn  we het wel eens.'

Sap verheugde zich in de laatste peilingen, dat wil zeggen de teruggang bij de PVV: 'Het mopperen en schelden lijkt over zijn hoogtepunt. De PVV verliest voor het eerst steun onder zijn oude aanhang. Ik zou zeggen: ga zo door Geert.'

Scepsis
Los van deze goedgeluimde nieuwjaarsbijeenkomst bestaat ondertussen in  de eigen achterban op zijn minst terughoudendheid, maar dikwijls ook scepsis, over de kansen op meer en betere linkse samenwerking op de langere termijn. De SP is uiterst behoudend en nationalistisch, terwijl GroenLinks juist voor hervorming kiest en voor een internationale blik. In Den Haag praten de partijen wel eens met elkaar, veel concreets levert het volgens insiders nog niet op.

De kansen op samenwerking nemen vermoedelijk eerder af dan toe nu de getalsmatige verhoudingen tussen de drie fors veranderen, overigens zonder dat de electorale taart groeit. Emile Roemer is volgens sommige peilingen nu de oppositieleider met bijna dertig zetels. Job Cohen zakt van dertig naar twintig of lager en Jolande Sap van tien naar zeven. Dat maakt de laatste twee onzeker en dat is geen goede grond om zaadjes te planten voor groeiende samenwerking. De PvdA is zich inhoudelijk ook druk aan het herorienteren, net als het CDA, en de positie van leider Cohen is op zijn best wankel te noemen.

D66
D66 liet net als vorig jaar verstek gaan. Alexander Pechtold legde een uitnodiging van Cohen beleefd naast zich neer, In een reactie zegt Kamerlid Wouter Koolmees dat de 'tijdelijke lapmiddelen' waar Roemer en Cohen voor kiezen - zoals deeltijd-WW - duidelijk maken dat links geen alternatief biedt voor 'dit rechts-conservatieve kabinet'. Koolmees bepleit hervormingen vanuit het 'radicale midden', een oude D66-term die CDA-hervormer Aart Jan de Geus onlangs opvallend nadrukkelijk overnam. D66 bepleit de AOW-leeftijd eerder dan 2020 te verhogen, het ontslagrecht en de WW-duur aan te pakken en de hypotheekrenteaftrek af te bouwen.

D66 zou het overigens toejuichen als het CDA daadwerkelijk terugkeert naar het politieke, hervormingsgezinde midden, maar of de partij die keuze ook echt gaat maken, moet eerst nog maar blijken, is de geserveerde reactie van de sociaalliberale partij.