Trouw, 31 oktober 2011
INTERVIEW door Lidwien Dobber

"Ik kom uit het waterbeheer en daar zeiden we weleens tegen elkaar: we hebben een rampje nodig. Een klein overstrominkje om te laten zien dat wij gelijk hebben met onze  waarschuwingen. Dat geldt nu ook voor de werkvoorzienig. Misschien hebben we een rampje nodig. Dat jonge mensen met een arbeidsbeperking en masse thuis komen te zitten. Ik denk dat de wal het schip zal moeten keren."

Joan Leemhuis-Stout is voorzitter van Cedris, de vereniging van de sociale werkvoorzieningbedrijven (sw-bedrijven). Nog even. Vanaf half november richt ze zich volledig op haar waarnemend burgemeesterschap van Schiedam.

Welbeschouwd heeft ze reden tot tevredenheid, want op de valreep kan ze mooie cijfers presenteren: - het is de sw-bedrijven gelukt om in 2010 - crisis of niet - ruim 3100 mensen extra te plaatsen bij gewone bedrijven. Dat is 3 procent meer dan het jaar ervoor.

Het is de vrucht van jarenlang investeren, zegt ze.  "Er is geen onderneming die spontaan zegt: ik heb een paar plekken vrij voor sw-medewerkers. Onze leden hebben een goed netwetk opgebouwd, vooral van mkb-bedrijven. Dat loont. Ze merken dat het makkelijker wordt. Maar Leemhuis weet nu al dat die mooie resultaten niet vol te houden zjjn, gezien de bezuiniging die haar sector boven het hoofd hangt. ln 2013 wordt de Wet Werken naar Vermogen ingevoerd.
Daarin gaat de regeling voor sw-bedrijven grotendeels samen met die voor de bijstand en de Wajong. Aan die samenvoeging plakt het kabinet een bezuiniging van1,8 miljard euro.

Probleem is dat het kabinet daarnaast bepaalt dat de huidige sw-medewerkers hun rechten behouden. Dus mag er niet worden getornd aan hun inkomen van 120 procent van het minimumloon. Dat maakt de tering naar de nering zetten lastig, want de oude garde souppeert na 2013 80 procent van het budget op. Leemhuis: "Voor nieuwkomers blijft er zo weinig over dat die gedoemd zijn thuis te zitten."

En dat terwijl staatssecretaris De Krom van sociale zaken graag verkondigt dat iedereen aan het werk moet. Al ziet Leemhuis hem opschuiven. "Er was een periode dat hij het alleen had over regulier werk, nu hoor ik hem ook over detachering."

Detachering is de succesformule van haar Cedris-achterban. Sw-bedrijven plaatsen mensen die ze zelf in dienst hebben bij gewone werkgevers. Het sw-bedrijf begeleidt hen en wil een werkgever weer van de medewerker af dan kan dat per direct. Het blijkt vijf keer zo effectief als eerder beproefde manieren om voorzitter van Cedris, de vereniging van de sociale werkvoorzieningbedrijven arbeidsgehandicapten in de echte wereld aan het werk te helpen.

Maar zonder geld houdt ook dit succesnummer geen stand. Hoe gaan Cedris-Ieden werkgevers dan verleiden om mensen met een beperking aan te nemen?

Een nationaal pact? Leemhuis: "Tja, ik kan met werkgeversvoormannen Wientjes en Biesheuvel mooie afspraken maken maar hun leden moeten het doen.
" Quota afspreken? "Quota zijn er voor melk, niet voor mensen."

Hopen op de goedheid van werkgevers? "Daar heb ik meer geloof in. Dat bedrijven vanuit maatschappelijk verantwoord ondernemen niet alleen kijken naar kinderarbeid in verre landen. maar ook naar de noden van mensen om de hoek. Al moet het wel financieel uitkomen. Je redt het niet alleen op ideologie."

Dus toch met geld? "Ik snap dat het kabinet wil bezuinigen en dat niemand wordt uitgezonderd. Maar het laatste woord is hierover nog niet gezegd." Van harte steunt ze collega-burgemeester en mede VVD'er Jorritsma die namens de Vereniging Nederlandse Gemeenten probeert meer geld voor de sector veilig te stellen. Maar, meent Leemhuis, duidelijkheid is ook wat waard. "Nee is ook een antwoord. Houdt het kabinet vast aan die bezuiniging van 1,8 miljard, dan hebben we daar rekening mee te houden. Maar laten bewindslieden de consequenties dan wel voor hun rekening nemen. Laat ze zeggen: het gevolg is dat mensen met een arbeidsbeperking thuis komen te zitten. Daar trekken ze geen kiezers mee, maar ze kunnen niet van mijn leden vragen om die boodschap te brengen, want die werken zich suf."